مباحث ویژه ریاضی

چهاردهمین سال برگزاری روز خوارزمی

خانه ریاضیات اصفهان با همکاری برخی از نهادها و انجمن‌های علمی به مناسبت بزرگداشت خوارزمی از سال 1391 هر ساله همایش یک روزه‌ای با عنوان “روز جبر” برگزار کرده است. امسال چهاردهمین سال برگزاری این همایش با عنوان “روز خوارزمی” روز پنجشنبه 27 آذرماه 1404 به صورت حضوری و مجازی جهت اعضاء هیأت علمی و دانشجویان مقاطع مختلف تحصیلی و شامل پنج برنامه است.

زمان: پنج­شنبه 27 آذرماه ۱۴۰4 از ساعت ۸ تا ۱۳:۰۰ به صورت حضوری و مجازی

برنامه زمانبندی روز خوارزمی ۱۴۰4

محل برگزاری: تالار میرزاخانی خانه ریاضیات اصفهان

لینک شرکت در برنامه به صورت مجازی

دکتر پیام سراجی (خانه ریاضیات اصفهان)

هندسه در معماری (بزرگداشت مرحوم استاد اسلام‌پناه

سخنرانی ها:

دکتر محمدرضا پوریای ولی (دانشگاه اصفهان)

از اقلیدس تا ریمان: هندسه فضاهای خمیده

چکیده سخنرانی

دکتر سجاد لکزیان (دانشگاه صنعتی اصفهان)

نظریه طیفی، از گسسته تا پیوستیار

چکیده سخنرانی

دکتر ایمان افتخاری (پژوهشگاه دانش‌های بنیادی)

مقدمه ای بر نظریه گره ها

چکیده سخنرانی

دکتر فرهنگ لران اصفهانی (دانشگاه صنعتی اصفهان)

نسبیت عام: از نظریه تا فناوری

چکیده سخنرانی

لینک ثبت‌نام اساتید، دانشجویان و معلمان

همزمان با برگزاری چهاردهمین روز خوارزمی

(ویژه دانش­‌آموزان)

کارگاه دانش‌­آموزی با عنوان:

مسائل ماکسیمم و مینیمم در هندسه

آقای دکتر پیام سراجی و خانم نرگس عصارزادگان (خانه ریاضیات اصفهان)

زمان: پنج­شنبه ۲7 آذرماه ۱۴۰4 از ساعت 9 تا 10:30

محل برگزاری: خانه ریاضیات اصفهان

لینک ثبت‌نام دانش‌آموزان

سخنرانی با موضوع «از گراف تا شبکه؛ مروری بر روش‌های مدل‌سازی شبکه‌های پیچیده»

بخش دانشجویی خانه ریاضیات اصفهان به مناسبت دههٔ ریاضیات برگزار می‌کند:

سخنران: دکتر کیوان آقابابایی سامانی
استاد فیزیک دانشگاه صنعتی اصفهان
پنجشنبه ۱ آبان ۱۴۰۴
ساعت ۱۱:۰۰

لینک برنامه ضبط شده

فایل ارائه
اصفهان، خیابان آزادگان، روبه‌روی مقبرهٔ بانوامین، خانه ریاضیات اصفهان، تالار مریم میرزاخانی

فراخوان هشتمین جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان

جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان، با هدف شناسایی ایده‌های نو و تسهیل مسیر ایده پردازان به سوی ساخت محصولی دانش بنیان و خلق فناوری‌های نوین و کاربردی در زمینه علوم پایه شکل گرفته است و این جشنواره با حمایت بنیاد علم و فناوری جمیلی و به عنوان یکی از برنامه‌های رسمی هفته پژوهش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و با همکاری دانشگاه‌ها و سازمان‌های مختلف برگزار می‌شود.

مهلت ارسال ایده از اول مردادماه تا اول مهرماه 1403

علاقه‌مندان می‌توانند از تاریخ 1 مرداد با مراجعه به تارنمای جشنواره به نشانی ysf-persia.com شرایط ثبت‌نام را مطالعه کنند و نسبت به ارسال ایده اقدام نمایند.

همچنین در بخش استاد نمونه جوان، اعضای هیئت علمی بخش علوم پایه دانشگاه‌ها می‌توانند با مراجعه به تارنما و مطالعه شرایط، رزومه خود را در این جشنواره ثبت نمایند.

بزرگ‌ترین بی‌عدالتی در المپیاد ریاضی چیست؟

نویسنده: امید نقشینه ارجمند

چهارشنبه ۱٩ خرداد ۱۳٩٥

آیا در المپیاد ریاضی ایران عدالت رعایت می‌شود؟

فکر می‌کنم جواب اکثریت افراد به این سؤال کلی و آرمان‌گرایانه منفی است، با این وجود اگر وارد جزئیات شویم، این اتفاق نظر از بین خواهد رفت و چه‌بسا آن‌چه یکی نشانه ظلم و بی‌عدالتی می‌داند، دیگری به‌نحوی توجیه می‌کند.

در نقد جریان المپیاد ریاضی باید به هدف اصلی آن که شناسایی و رشد استعدادهای ریاضی برای خدمت به کشور و ارتقای ریاضیات کشور هست توجه داشت. این در حالی است که برخی به اشتباه همه فعالیت‌های المپیاد را صرفاً برای فرستادن یک تیم شش نفره و کسب افتخار بین‌المللی می‌دانند.

مصادیق بی‌عدالتی

اهم آن‌چه مردم نشانه بی‌عدالتی در المپیاد ریاضی می‌دانند این‌هاست:

از نظر برخی موارد بی‌عدالتی چیزهایی از این جنس است است: اگر در اکثر سال‌های گذشته از فلان مبحث در آزمون مرحله دوم دو سؤال می‌آمده و آن‌ها خودشان را برای چنین آزمونی آماده کرده بودند و چیزی خلاف انتظارشان رخ داده و قبول نشده‌اند، این ظلمی است آشکار! یا اگر ضرایب آزمون‌ها برای تعیین مدال، نسبت به سال گدشته تغییر کند و او قبول نشود، این مصداق عظمای ظلم است و خلاصه این‌که هر اتفاقی بیفتد که او را از خواسته‌اش دور کند، ظلم است!

در سطحی بالاتر، این‌که در آزمون سؤالی اشتباه یا مبهم باشد، برگه‌ای درست تصحیح نشود، در انتخاب افراد برای رسیدن به مرحله بعد اشتباهی ناخواسته رخ دهد و… ظلم است.

اگر به موضوع به شکلی کلان‌تر نگاه کنیم، این‌که فرصت شناسایی بسیاری از دانش‌آموزان مستعد کشور فراهم نمی‌شود نیز ظلم است. بسیاری از دانش‌آموزان، به‌خصوص در شهرهای کوچک و روستاها، به فرد یا محلی که آن‌ها را برای حرکت در مسیر المپیاد راه‌نمایی و کمک کند دست‌رسی ندارند. حتی وضعیت در مدارس عادی شهرهای بزرگ نیز مطلوب نیست.

این‌ها حرف‌های جدیدی نیست و سال‌هاست که کمیته علمی و باش‌گاه تلاش می‌کنند قدمی برای حل این مشکلات بردارند و هر چند تلاش‌های زیادی شده ولی متأسفانه در قیاس با بزرگی مشکل، اثرات مثبت آن ناچیز بوده است.

اما من می‌خواهم از بی‌عدالتی دیگری صحبت کنم که شاید کم‌تر به آن توجه می‌شود ولی من آن را ریشه‌ای‌تر و مهم‌تر از موارد ذکرشده می‌دانم.

بیست و چند سال پیش!

شاید بسیاری از دانش‌آموزان امروز ندانند که بیست و چند سال پیش آزمون مرحله اول المپیاد ریاضی آزمونی تشریحی بود. این آزمون به طور متمرکز طراحی می‌شد ولی برگه‌ها ابتدا در استان‌ها تصحیح می‌شد و نمرات برتر برای تصحیح دوم به تهران فرستاده می‌شد.

در اواسط دهه هفتاد کیفیت پایین تصحیح در استان‌ها، مسئولان وقت المپیاد ریاضی را به این نتیجه رساند که آزمون مرحله اول را به آزمونی چندگزینه‌ای تبدیل کنند و از آن روز به بعد نقش نیروهای علمی و اجرایی در استان‌ها در حد باز کردن پاکت سؤال‌ها، چیدن صندلی‌ها، توزیع کیک و آب‌میوه، جمع کردن برگه‌ها و… است!

آیا این ظلمی بزرگ نیست که اساتید و دبیران و دانش‌جویان استان‌های کشور، غیر از تهران، امکان حضور و تأثیرگذاری علمی در جریان المپیاد ریاضی را ندارند و تعدادی محدود، به عنوان کمیته علمی المپیاد ریاضی و هم‌کاران آن‌ها، همه چیز را در دست دارند؟

شاید بگویید اگر برگزاری المپیاد به استان‌ها سپرده شود شاهد افت کیفیت آزمون‌ها و تصحیح برگه‌ها و… خواهیم بود. برای پاسخ به این ایراد یک لحظه تصور کنید که آن روز که ایران می‌خواست وارد المپیاد بین‌المللی ریاضی شود، با مشابه چنین استدلالی، از مسئولان کشور ما می‌خواستند که صرفاً اجرا را به‌عهده بگیرند و طراحی آزمون‌ها و تصحیح برگه‌ها بر عهده نهادی متخصص ولی خارج از کشور باشد. آیا در این صورت ما بعد از سی سال و حتی بیش‌تر حرفی برای گفتن در المپیاد ریاضی داشتیم؟

آیا به‌تر نبود بیست سال پیش به حای این‌که به خاطر برخی ضعف‌ها نیروهای علمی استان‌ها را حذف کنیم، به آن‌ها فرصت رشد بدهیم. آیا در این صورت امروز وضع به‌تری نداشتیم؟ آیا در این صورت المپیاد ریاضی در بدنه آموزش و پرورش جای‌گاه به‌تری نداشت؟

البته ما از جزئیات شرایط در آن زمان مطلع نیستیم و حق نیست که زحمات دل‌سوزانه گذشتگان را با این «ای‌کاش‌ها» زیر سؤال ببریم. دست‌کم روشن است که عملی کردن این پیش‌نهاد زحمت بسیاری را می‌طلبیده که شاید فراهم نبوده است.

امروز چه باید کرد؟

به عقیده من آن‌چه باید به سویش گام برداریم این است که مراحل اولیه المپیاد ریاضی از حالت متمرکز خارج شود و ده‌ها و شاید صدها آزمون در سراسر کشور برای ورود به جریان المپیاد وجود داشته باشد. دست‌کم به جای این‌که گروهی در تهران مسئولیت شناسایی دانش‌آموزان مستعد در استان‌های اصفهان، ایلام یا کرمان را به عهده داشته باشند، این کار به نیروهای علمی همان استان‌ها سپرده شود. در این صورت هر استانی می‌تواند آزمونی با محتوا و سبکی مناسب برای دانش‌آموزان خودش داشته باشد و در این راه از تجربه هر ساله استان‌های دیگر نیز استفاده کند. به عهده گرفتن مسئولیت طراحی آزمون‌ها و تصحیح برگه‌ها می‌تواند موجب رشد نیروهای علمی در نقاط مختلف کشور شود و این از اهداف اصلی و محقق‌نشده المپیاد ریاضی است.

دوران گذار

گسترده کردن و غیرمتمرکز کردن المپیاد امروز شاید از جهتی مشکل‌تر از بیست سال پیش باشد، زیرا با وجود تمام کاستی‌ها به نظر می‌رسد سال‌ها تجربه کمیته علمی از یک طرف و دوری استان‌ها از فرایندهای علمی المپیاد از سوی دیگر، موجب فاصله‌ای جدی در کیفیت برگزاری یک آزمون المپیادی شده است و انتقال یک‌باره مراحل اول المپیاد به استان‌ها ممکن است موجب لطمه دیدن دانش‌آموزان دست‌کم در چند سال اولیه شود.

از سوی دیگر بعد از این سال‌ها دانش‌آموزان زیادی در جریان حضور و موفقیت در المپیاد ریاضی تربیت شده‌اند که استفاده درست از این نیروی جوان می‌تواند رسیدن به هدف ترسیم‌شده را تسریع کند.

لذا می‌توان در سال‌های اول آزمون مرحله اول سراسری را حذف نکرد ولی درصدی را سهمیه ورود به مرحله دوم را به استان‌ها سپرد و با ارزیابی عمل‌کرد این درصد را افزایش داد تا در نهایت آزمون مرحله اول به طور کامل به استان‌ها سپرده شود.

المپیادی‌های قدیمی‌تر نیز باید نسبت به انجام چنین برنامه‌ای احساس وظیفه کنند تا در افتخار روزی که المپیاد ریاضی نمونه‌ای از یک فعالیت عادلانه و موفق در کل کشور است سهیم باشند.


مصاحبه با دکتر علی رجالی پیرامون آغاز مسابقات ریاضی دانش‌آموزی در ایران
نویسنده: امید نقشینه ارجمند – پنجشنبه ٢۳ شهریور ۱۳٩۱

 مسابقات ریاضی در ایران
علی رجالی، ‌مجله رشد آموزش ریاضی جلد 51 صفحات 46 تا 51

 

مصاحبه با دکتر علی رجالی پیرامون آغاز مسابقات ریاضی دانش‌آموزی در ایران

مصاحبه با دکتر علی رجالی پیرامون آغاز مسابقات ریاضی دانش‌آموزی در ایران
نویسنده: امید نقشینه ارجمند – پنجشنبه ٢۳ شهریور ۱۳٩۱

احتمالاً بسیاری از المپیادی‌ها اطلاعات دقیقی از تاریخچه المپیاد ریاضی در ایران ندارند. اخیراً به دلایلی از جمله میزگردی که در دوازدهمین کنفرانس آموزش ریاضی ایران برگزار شد تلاش کردم تا با کسانی که در شکل‌گیری و رشد این جریان نقش داشته‌اند گفت‌وگو یا مکاتبه کنم. یکی از این افراد دکتر علی رجالی است که پاسخی مفصل به نامه من دادند؛ ایشان متولد سال 1330، دارای مدرک دکترای آمار از دانشگاه استنفورد آمریکا در سال 1357 و عضو هیأت علمی دانشکده علوم ریاضی دانش‌گاه صنعتی اصفهان هستند. دریافت جایزه پال اردوش در سال 2008 میلادی و جایزه مهدی بهزاد در سال 1391 از آخرین افتخارات این استاد گرامی است.

برای آشنایی با برخی انتقادات دکتر رجالی به المپیاد، این گفت‌وگو در رشد آموزش ریاضی (شماره 107، بهار 91) را مطالعه کنید : المپیادها فردگرایی را ترویج کرده‌اند (گفت‌وگو با دکتر رجالی)

«با پیشگامان آمار ایران، گفتگو با دکتر علی رجالی» را هم در خبرنامه انجمن آمار ایران، سال بیستم، بهار 91، شماره پیاپی 74، مطالعه کنید؛ خواندنی است.

در نامه‌ای که برای ایشان و چند نفر دیگر نیز ارسال کرده‌ام، این سؤال‌ها را پرسیده‌ام :

1. رابطه شما با مسابقات دانش‌آموزی ریاضی در ایران و المپیاد ریاضی در چه سال‌هایی و به چه شکلی بوده است؟

2. انگیزه راه‌اندازی مسابقات ریاضی در ایران و شرکت در المپیاد بین‌المللی چه بوده است؟

3. به نظر شما در شرایط فعلی در مورد کل جریان المپیاد ریاضی، موارد زیر چه درصدی از اهمیت را دارد؟ (مجموع 100 باشد!) الف. کسب افتخار در عرصه بین‌المللی، ب. افزایش اعتماد به نفس ملی، ج. تقویت سطح ریاضیات در مدارس، د. جذب دانش‌آموزان مستعد به رشته ریاضی در دانش‌گاه، ه. موارد دیگر (مورد مد نظر ذکر و درصدگذاری شود.).

4. موفقیت ایران در موارد زیر چه‌قدر بوده است؟ (به هر کدام نمره‌ای بین صفر تا بیست بدهید.) الف. کسب افتخار در عرصه بین‌المللی، ب. افزایش اعتماد به نفس ملی، ج. تقویت سطح ریاضیات در مدارس، د. جذب دانش‌آموزان مستعد به رشته ریاضی در دانش‌گاه، ه. موارد دیگر (مورد مد نظر ذکر و نمره‌دهی شود.).

5. المپیاد ریاضی در ایران چه مضرات و یا انحرافاتی داشته است؟

6. در فهرست گیرندگان این نامه چه کسانی از قلم افتاده‌اند؟ آیا می‌توانید با دادن آدرس پست الکترونیک، شماره تلفن و در صورت نیاز وساطت من را در تماس با این افراد کمک کنید؟

7. آیا در مورد اهداف المپیاد ریاضی در ایران سند مکتوبی وجود دارد؟


مصاحبه با دکتر علی رجالی پیرامون آغاز مسابقات ریاضی دانش‌آموزی در ایران
نویسنده: امید نقشینه ارجمند – پنجشنبه ٢۳ شهریور ۱۳٩۱

احتمالاً بسیاری از المپیادی‌ها اطلاعات دقیقی از تاریخ‌چه المپیاد ریاضی در ایران ندارند. اخیراً به دلایلی از جمله میزگردی که در دوازدهمین کنفرانس آموزش ریاضی ایران برگزار شد تلاش کردم تا با کسانی که در شکل‌گیری و رشد این جریان نقش داشته‌اند گفت‌وگو یا مکاتبه کنم. یکی از این افراد دکتر علی رجالی است که پاسخی مفصل به نامه من دادند؛ ایشان متولد سال 1330، دارای مدرک دکترای آمار از دانش‌گاه استنفورد آمریکا در سال 1357 و عضو هیأت علمی دانش‌کده علوم ریاضی دانش‌گاه صنعتی اصفهان هستند. دریافت جایزه پال اردوش در سال 2008 میلادی و جایزه مهدی بهزاد در سال 1391 از آخرین افتخارات این استاد گرامی است. در مورد جایزه مهدی بهزاد این صفحه را هم ببینید. .

برای آشنایی با برخی انتقادات دکتر رجالی به المپیاد، این گفت‌وگو در رشد آموزش ریاضی (شماره 107، بهار 91) را مطالعه کنید: المپیادها فردگرایی را ترویج کرده‌اند (گفت‌وگو با دکتر رجالی)

«با پیشگامان آمار ایران، گفتگو با دکتر علی رجالی» را هم در خبرنامه انجمن آمار ایران، سال بیستم، بهار 91، شماره پیاپی 74، مطالعه کنید؛ خواندنی است.

در نامه‌ای که برای ایشان و چند نفر دیگر نیز ارسال کرده‌ام، این سؤال‌ها را پرسیده‌ام:

1. رابطه شما با مسابقات دانش‌آموزی ریاضی در ایران و المپیاد ریاضی در چه سال‌هایی و به چه شکلی بوده است؟

2. انگیزه راه‌اندازی مسابقات ریاضی در ایران و شرکت در المپیاد بین‌المللی چه بوده است؟

3. به نظر شما در شرایط فعلی در مورد کل جریان المپیاد ریاضی، موارد زیر چه درصدی از اهمیت را دارد؟ (مجموع 100 باشد!) الف. کسب افتخار در عرصه بین‌المللی، ب. افزایش اعتماد به نفس ملی، ج. تقویت سطح ریاضیات در مدارس، د. جذب دانش‌آموزان مستعد به رشته ریاضی در دانش‌گاه، ه. موارد دیگر (مورد مد نظر ذکر و درصدگذاری شود.).

4. موفقیت ایران در موارد زیر چه‌قدر بوده است؟ (به هر کدام نمره‌ای بین صفر تا بیست بدهید.) الف. کسب افتخار در عرصه بین‌المللی، ب. افزایش اعتماد به نفس ملی، ج. تقویت سطح ریاضیات در مدارس، د. جذب دانش‌آموزان مستعد به رشته ریاضی در دانشگاه‌ها. موارد دیگر (مورد مد نظر ذکر و نمره‌دهی شود.).

5. المپیاد ریاضی در ایران چه مضرات و یا انحرافاتی داشته است؟

6. در فهرست گیرندگان این نامه چه کسانی از قلم افتاده‌اند؟ آیا می‌توانید با دادن آدرس پست الکترونیک، شماره تلفن و در صورت نیاز وساطت من را در تماس با این افراد کمک کنید؟

7. آیا در مورد اهداف المپیاد ریاضی در ایران سند مکتوبی وجود دارد؟

پاسخ‌های دکتر علی رجالی در ادامه مطلب آمده است.

1. رابطه شما با مسابقات دانش‌آموزی ریاضی در ایران و المپیاد ریاضی در چه سال‌هایی و به چه شکلی بوده است؟

در سال 1361 به پیشنهاد اینجانب به انجمن ریاضی ایران و پیشنهاد انجمن ریاضی ایران به آقای دکتر حدادعادل معاون وقت پژوهشی وزارت آموزش و پرورش، «شورای افت ریاضی» در دفتر تحقیقات وزارت آموزش و پرورش تشکیل شد. در این شورا علاوه بر اینجانب، آقایان دکتر فرزان از دانشگاه تربیت معلم و دکتر غلامرضا درگاهی‌نوبری و عده‌ای از کارشناسان و دبیران آموزش و پرورش عضویت داشتند (البته ممکن است اسامی برخی از اعضاء محترم آن شورا را فراموش کرده باشم). در آن زمان وضعیت علاقه‌مندی به علوم ریاضیات در میان دانش‌آموزان به حداقل رسیده بود؛ گویا از میان هر 4 نفر دانش‌آموز ریاضی 1 نفر به دانشگاه راه می‌یافت، ولی از میان هر 14 نفر دانش‌آموز علوم تجربی، فقط 1 نفر به دانشگاه راه می‌یافت و این روند به نفع علوم تجربی و علوم انسانی هر سال در حال تغییر بود. ما نگران این بودیم که دیگر دانش‌آموزان مستعد و علاقه‌مند به رشته ریاضی و رشته‌های وابسته آن مثلاً مهندسی وارد نشوند و لذا افت ریاضی همه‌گیر شود. در یکی از جلساتی که به‌طور خصوصی وقتی را از آقای دکتر حدادعادل گرفته بودم این مشکل را با آمار و ارقام و نتایج نظرسنجی‌ها از معلمان و دانش‌آموزان به ایشان منتقل نمودم. آقای یحیی تابش و من به‌طور مشترک در دانشگاه اصفهان، کمیته بررسی ریاضیات دبیرستانی را تشکیل داده بودیم و گاهی آقایان دکتر میامنی، بیژن ظهوری‌زنگنه،‌ محمدعلی نجفی، مسلم نیکفر و سایر دوستان دانشگاه صنعتی، ‌عده‌ای از معلمان ریاضی اصفهان من‌جمله آقایان تیمور غیاثی‌نژاد، حسین‌علی موحدی، محمود تلگینی، محمود امام‌جمعه‌زاده، احمد قیاسیان و غیره که ممکن است اسامی برخی را فراموش کرده باشم و چند نفر از همکاران دانشگاه اصفهان هم با ما همکاری می‌نمودند. ما این مسئله را و مشکلات ناشی از آن را در مطالعات خود مشاهده کرده بودیم و به راه‌حل‌ها می‌پرداختیم. یکی از راه‌حل‌ها برگزاری مسابقات ریاضی بود که یادم نمی‌آید که آن را ابتدا من یا آقای تابش مطرح کردیم (ولی مطمئناً فکر مشترک ما بود.) به هرحال در جلسه با آقای دکتر حدادعادل مطرح کردم که برای حل این مشکل باید جاذبه‌ای به وجود آید. دکتر حدادعادل هم که خود فوق‌لیسانس فیزیک داشتند و به اهمیت علوم آگاه بودند، از طرح مسئله استقبال نمودند. در آن‌جا به عنوان راه‌حل‌ها، یکی تجربه یکان و تأثیر آن در ایجاد علاقه در دانش‌آموزان و دیگری برگزاری مسابقه دانش‌آموزی را مطرح نمودم.

یادم نمی‌رود که ایشان با شدت زیاد گفتند «ما در حال جنگ هستیم، مگر ریاضی فوتبال است یا والیبال که مسابقه برایش برگزار کنیم؟!» خدمت ایشان عرض کردم که آقای دکتر یک زمان جنگ تمام می‌شود، و ما دیگر مهندس توانمند که بتواند در بازسازی مشارکت کند، نداریم و باید از تکنسین‌های ایتالیایی استفاده کنیم. ایشان گفتند «حتی اگر من قبول داشته باشم، نمی‌توانم در این شرایط این مسئله را در کشور مطرح کنم، همه به من می‌خندند!!‌»

من به ایشان گفتم، خوب اگر آماده نیستید که در آموزش و پرورش مسابقه را برگزار کنید، به من قول دهید که اگر موفق شوم مسئولین اصفهانی را راضی کنم که در سطح استان برگزار کنم، شما مخالفت نکنید. که ایشان در این زمینه قول همکاری دادند.

به اصفهان برگشتم و با آقای تابش و سایر دوستان مشورت کردیم و من به دفتر مدیرکل وقت آموزش و پرورش (آقای حسینی)‌ رفتم و مسئله را با ایشان در میان گذاشتم. ایشان موافقت کردند که آگهی ما را توزیع کنند و مکانی را هم در اصفهان برای برگزاری مسابقه در اختیار ما قرار دهند. مکان مورد نظر سالن دبیرستان ادب واقع در خیابان هشت‌بهشت اصفهان بود‌، قرار شد آقای عاملیان (پدر مدیرکل فعلی آموزش و پرورش اصفهان) کارشناس آموزش متوسطه اداره کل، هم با ما همکاری کنند. قرار شد اولین مسابقه را روز جمعه‌ای (که یادم نمی‌آید تاریخ دقیق آن کدامست!) برگزار کنیم و به تمام ادارات و نواحی و شهرستان‌های اصفهان بخشنامه شد و به نسبت جمعیت به هر شهرستان یا نواحی سهمیه‌ای دادیم و خواستیم از دانش‌آموزان بخواهند ساعت 8 صبح روز جمعه در محل دبیرستان ادب حاضر باشند.

چند بار با آقای عاملیان تماس گرفتم، می‌فرمودند همه چیز آماده است! من که همیشه نگران بودم، روز چهارشنبه قبل از تاریخ مورد نظر به اداره کل رفتم و گفتم من نگران هستم، می‌توانم از سالن بازدید کنم، گفتند لازم نیست. من اصرار کردم، ایشان به مدیر دبیرستان تلفن زدند و من به آنجا مراجعه کردم. از مدیر دبیرستان خواستم سالن آماده شده را به من نشان دهند، فرمودند سالن الآن آماده نیست و دانش‌آموزان دبیرستان ساعت 8 صبح جمعه در این سالن امتحان دارند، وقتی که امتحان آن‌ها تمام شد، شما می‌توانید بچه‌های خودتان را به سالن بیاورید تا مسابقه را برگزار کنند! ما که به دلیل نبود بودجه، طوری برنامه‌ریزی کرده بودیم که بچه‌ها از 8 تا نزدیک ظهر در مسابقه شرکت کنند و بعد دبیرستان و برخی از آن‌ها اصفهان را ترک کنند، با این مشکل روبرو شدیم که اولاً‌ از ساعت 8 صبح تا زمان آماده‌سازی سالن دانش‌آموزانی که از سراسر استان می‌آیند را کجا سرگرم کنیم و بعد هم ناهار را چه کنیم. به آقای عاملیان مراجعه کردم، ایشان گفتند چاره دیگری نداریم. آقای حسینی هم در اداره نبودند و چاره دیگری نبود. حدود ساعت 12 ظهر بود که تلفنی با آقای تابش مشورت کردم و قرار شد مسابقه را در سالن‌های دانشگاه صنعتی برگزار کنیم. اما حالا ماشین‌های دانشگاه را لازم داشتیم که ساعت 8 صبح به محل دبیرستان ادب بیایند و میهمانان ما را به دانشگاه منتقل کنند، باید ناهار آماده می‌کردیم و لذا احتیاج به آماده‌سازی سلف سرویس بود و علاوه بر آن باید کاری می‌کردیم که دستگاه تهویه سالن 8 دانشگاه صنعتی اصفهان هم روز جمعه کار کند. فقط قرار شد من اجازه کار را از آقای دکتر سعادت‌پور، رییس وقت دانشگاه صنعتی اصفهان بگیرم. آن زمان که تلفن همراه نبود، من با سختی فراوان (ولی لذت‌بخش!) ایشان را پیدا کردم. آقای دکتر سعادت‌پور هم گفتند من مخالفتی ندارم، ولی تا 2 ساعت دیگر دانشگاه تعطیل می‌شود و روز پنجشنبه هم که دانشگاه تعطیل است، امکان ندارد شما بتوانید مجموعه را آماده کنید. به ایشان گفتم شما موافقت کنید، من و آقای تابش با مسئولین همه این واحدها صحبت خواهیم کرد و با مسئولیت خودمان مسابقه را برگزار می‌کنیم. خوشبختانه آقای دکتر سعادت‌پور موافقت کردند و مسئول دفتر ایشان به واحدهای مورد نظر موافقت ایشان را ابلاغ کرد. من فوراً به دانشگاه برگشتم و به همراه آقای تابش با مسئولین واحدهای مورد نظر هماهنگ کردیم و به هر حال مسابقه برگزار شد (خدا با ما بود و مسئولین دانشگاه همه همراه)‌. خوشبختانه دانش‌آموزان خاطره خوبی از آن مسابقه که تبدیل به بازدید از دانشگاه و یک اردوی یک روزه شد، به ارمغان بردند.

خبر آن را در خبرنامه انجمن ریاضی ایران چاپ کردیم. (فکر کنم آن زمان مسئول خبرنامه خود من بودم، اگر نه چاپ نمی‌کردند!)‌ برای اولین شماره مجله رشد آموزش ریاضی هم که دستاورد دیگری از شورای افت ریاضی بود، فرستادیم که البته آن‌ها هم با اکراه و با توصیه آقای دکتر حدادعادل چاپ کردند. یادم نمی‌آید که هزینه‌ها چگونه تأمین شد ولی بسیاری از موارد را دانشگاه صنعتی اصفهان تقبل کرد.

می‌بینید این قدر کارهای اجرایی طاقت‌فرسا بود، که در مورد طرح سئوال، تصحیح اوراق که همه کارها با مشارکت مجموعه همکاران بخش ریاضی دانشگاه صنعتی اصفهان و دبیران ریاضی استان انجام شد، صحبتی ندارم.

بعد از چند ماه خبر به گوش آقای دکتر حدادعادل رسیده بود، از دفتر ایشان به من تلفن زدند و مرا احضار کردند. به دفتر ایشان رفتم. گفتند آیا می‌توانید مسابقه‌ای را که در اصفهان برگزار کرده بودید، به صورت سراسری برگزار کنید؟ عرض کردم حتماً. قرار شد من و آقای میرزاجلیلی از دفتر تحقیقات نزد مدیرکل آموزش و پرورش استان فارس برویم و بخواهیم که همزمان با کنفرانس ریاضی کشور در بهار 1363 نخستین مسابقه دانش‌آموزی را در شیراز برگزار کنیم. برای انتخاب دانش‌آموزان برای شرکت در مسابقه از معلمان ریاضی استان‌ها خواستیم در سطح استان مسابقه برگزار کنند و بهترین‌های خود را به کنفرانس معرفی نمایند. این مسئله باعث می‌شد که یک رقابت هم بین معلمان به وجود آید و مجبور نشویم در بازار آشفته سئوال‌های چندجوابی کنکور ما هم سئوال‌های چندجوابی (تستی)‌ در مراحلی از مسابقه ارائه دهیم. برای طرح سئوال مسابقه اول از دکتر رجبعلی‌پور، دکتر تومانیان و عده‌ای از معلمان ریاضی هم کمک گرفتیم ولی برای حفظ امنیت سئوال‌ها، سئوال‌ها را صبح روز امتحان، نهایی و آماده می‌کردیم.
(جای تعجب دارد که آقای میرزاجلیلی که از ابتدا در جریان برگزاری مسابقه اصفهان، نتیجه گفتگوی من با دکتر حدادعادل و برگزاری نخستین مسابقه ریاضی دانش‌آموزی ریاضی در شیراز بودند، اخیراً در مقاله‌ای در مجله رشد نوشته‌اند:‌ «اصفهانی‌ها ادعا می‌کنند که در برگزاری نخستین مرحله مسابقه ریاضی سهم داشته‌اند!»)

به هرحال دومین مسابقه را هم حقیر برگزار کردم (البته با کمک همه دوستان). یادم نمی‌رود که در جریان برگزاری یکی از این مسابقات که در دانشگاه تهران همزمان با کنفرانس ریاضی برگزار می‌شد، مسئله خلع قائم‌مقام رهبری مطرح شد و ما نگران به هم ریختن اوضاع بودیم و نگران دانش‌آموزان،. سر و ته مسابقه را جمع کردیم، تا بچه‌ها هرچه زودتر به شهرهای خود برگردند (!) حالا شاید نوشته شود که کیفیت مراحل اول مسابقات خوب نبود. می‌پذیریم، ولی خوبست آن‌ها که قضاوت می‌کنند در جریان کیفیت کارهای اجرایی هم قرار بگیرند.

سومین و چهارمین دوره مسابقه هم توسط آقای دکتر تومانیان (از طرف انجمن ریاضی ایران) برگزار گردید. تا این‌که به پیشنهاد انجمن ریاضی ایران قرار شد ایران در المپیاد بین‌المللی ریاضی شرکت کند. آنجا بود که کمیته المپیاد در دفتر آقای دکتر حدادعادل تشکیل شد. آقایان دکتر زارع‌نهندی، دکتر کرمزاده، حقیر، دکتر محمودیان و عده‌ای از معلمان ریاضی همانند آقایان نیوشا و حلی و تعداد زیادی از کارشناسان آموزش و پرورش در این کمیته در زمان‌های مختلف شرکت داشتند. از آنجا مشکل من با آموزش و پرورش شروع شد.

یکی ما می‌گفتیم خوب اگر کمیته المپیاد ریاضی است باید همه تصمیمات در این کمیته اتخاذ گردد و مثلاً همراهان تیم توسط کمیته انتخاب شوند، نه این‌که خارج کمیته آقای دکتر حدادعادل مسئولین تیم را انتخاب کنند. برای حل این مشکل یک سال که آقای نجفی وزیر آموزش و پرورش شده بودند،‌ آقای دکتر حدادعادل به من پیشنهاد کردند که همراه آقای رضوی هدایت تیم را به عهده بگیرم. من سئوال کردم «چرا من؟» فرمودند «چون تو خیلی برای مسابقات زحمت کشیده‌ای!» گفتم «به این شرط قبول می‌کنم، که قول دهید سال بعد مستخدم دفتر تحقیقات تیم را همراهی کند.» گفتند «چرا؟» گفتم «چون ایشان بیشتر از من زحمت کشیده است، اوراق مسابقات را چند طبقه بالا و پائین برده و در جلسات هم خیلی کار کرده است(!)»

ایشان خیلی ناراحت شدند و گفتند «تو چین نمی‌خواهی بروی؟» عرض کردم «وقتی من می‌گویم کمیته باید انتخاب کند به خاطر این است که ما همدیگر را می‌شناسیم و می‌دانیم توان هر کدام از ما در چه زمینه‌ای بیشتر است و در رابطه با مسایل علمی هم با هم رودرواسی نداریم.» گفتند «چه کسی به نظر تو مناسب است؟» من از ایشان خواستم جلسه را تشکیل دهند تا جلسه تصمیم بگیرد. ایشان قبول نکردند و علی‌رغم این‌که من قول دادم فردای آن روز جلسه را تشکیل خواهم داد،‌ ولی نبود فرصت را بهانه کردند. من هم پیشنهاد آقای دکتر کرمزاده را مطرح کردم. ایشان مخالفت کردند. عرض کردم از آقای نجفی سئوال کنید، گفتم وزیر آقای دکتر کرمزاده و توانمندی‌های ایشان را می‌شناسند. به هرحال قبول کردند و دکتر کرمزاده و دکتر رضوی راهی چین شدند.

مورد دوم تغییر هدف مسابقات بود. قصد ما برگزارکنندگان ایجاد تحرک حل مسئله در دانش‌آموزان و به دنبال آن ایجاد رقابت سالم بین معلمان و سیستم آموزشی کشور بود. درصورتی‌که هدف آموزش و پرورش آوردن مدال بیشتر در مسابقات بود. به هر حال کناره‌گیری من از کمیته که تنها مخالف این روند بودم باعث شد که می‌بینیم در حال حاضر مسابقات تأثیری در آموزش ریاضی کشور ندارد. این پدیده‌ای جدا از بدنه آموزش و پرورش و بحث نخبه‌پروری، تشویق فردگرایی و راه‌اندازی کلاس‌های آماده‌سازی، پدیده مدارس تیزهوشان و سایر تالی فاسدهای آن در جامعه را به وجود آورده است.

2. انگیزه راه‌اندازی مسابقات ریاضی در ایران و شرکت در المپیاد بین‌المللی چه بوده است؟

انگیزه‌ها هم در تاریخچه آمده است و اهداف هم در مقاله الف،‌ صفحه 47 به طور کامل آمده است.

3. به نظر شما در شرایط فعلی در مورد کل جریان المپیاد ریاضی، موارد زیر چه درصدی از اهمیت را دارد؟ (مجموع 100 باشد!)

الف) کسب افتخار در عرصه بین‌المللی: 80

ب) افزایش اعتماد …: 15

ج)‌ تقویت سطح ریاضیات در مدارس: 0

د)‌ جذب دانش‌آموزان مستعد به رشته ریاضی در دانشگاه: 5

4. موفقیت ایران در موارد زیر چه‌قدر بوده است؟ (به هر کدام نمره‌ای بین صفر تا بیست بدهید.)

الف)‌ کسب افتخار در عرصه بین‌المللی: 30 (چون نتایج تیمز این افتخار را رد می‌کند.)‌

ب)‌ افزایش اعتماد…: 5

ج)‌ تقویت سطح ریاضیات در مدارس: 0

د) جذب دانش‌آموزان مستعد به رشته ریاضی: 5

ه) سایر موارد:

– کارآفرینی برای بنگاه‌های آموزشی 50

5. المپیاد ریاضی در ایران چه مضرات و یا انحرافاتی داشته است؟

– انحرافات آن در مقاله ب کاملاً تشریح شده‌اند.

6. در فهرست گیرندگان این نامه چه کسانی از قلم افتاده‌اند؟ آیا می‌توانید با دادن آدرس پست الکترونیک، شماره تلفن و در صورت نیاز وساطت من را در تماس با این افراد کمک کنید؟

آقای دکتر تومانیان، آقای نیوشا، آقای حلی و آقای دکتر حدادعادل

7. آیا در مورد اهداف المپیاد ریاضی در ایران سند مکتوبی وجود دارد؟

اهداف از قول برگزارکنندگان اولیه در مقاله الف) آورده شده است.

بسیار متأسفم که وقت شما را خیلی گرفتم ولی این‌ها نکاتی بود که هرگز نوشته نشده بودند و تا همین حالا هم تاریخ برگزاری مسابقات تحریف شده‌اند، از فرصت استفاده کردم و حوصله شما را سر بردم. مرا ببخشید.

برخی مراجع :

الف- مسابقات ریاضی دانش‌آموزی در ایران، ‌مجله رشد آموزش ریاضی جلد 51 صفحات 46 تا 51.

ب- The Process of choosing Mathematically gifted students in Iran and its impact

http://tsg.icme11.org/tsg/show/7

ج- Mathematics Competitions, Mathematics Teachers and Mathematics Education in Iran, Mathematics Competitions, Vol. 16, No. 1, 2003

پروژه بين‌المللی سواد آماری ISLP

پروژه بین‌المللی سواد آمار(ISLP) ی، پروژه‌ای است که توسط انجمن بین‌المللی آموزش و پرورش آماری(IASE)، آغاز شده که در حقیقت بخش آموزش انجمن بین‌المللی آمار(ISI) است. هدف از ISLP، کمک به ارتقاء سواد آماری در سراسر جهان، در میان جوانان و بزرگسالان، در تمام جنبه های زندگی است. برای این منظور، ما شما را به یک مخزن آنلاین از منابع و اخبار بین المللی سواد آماری، فعالیت های بین المللی برای ترویج منابع و افراد و نهادها دخیل در آنها بهمراه فعالیت‌هایشان در راستای افزایش آگاهی آمار کرده‌ایم.

از جمله فعالیت‌های آن انتشارات در سه بخش خبرنامه، کتاب و مقالات است که می‌توانید از طریق لینک‌های زیر به آنها دست یابید:

خبرنامه

کتاب

مقالات

مسابقات :  برگزاری مسابقات متعدد از سال 2007 با هدف ایجاد شرایط قرار گرفتن در معرض نیازهای سواد آماری و توسعه توانایی‌های دانش‌آموزان در آن.

سایر فعالیت‌ها

هسته مشترک استاندارهای رياضی آمريکا

 هسته مشترک استاندارهای ریاضی آمریکا

به سوی تمرکز و انسجام بیشتر

تجارب و فعالیت‌های  ریاضیات در اوایل دوران کودکی باید بر روی (1) اعداد (که شامل کل اعداد، عملیات، و روابط) و (2) هندسه، روابط فضایی و اندازه گیری، البته با تمرکز زمانی بیشتری بر روی اعداد نسبت به سایر مفاهیم، اختصاص داده شود. اهداف فرایند ریاضی باید در این محتوای ذکر شده، یکپارچه شود.

  —  یادگیری ریاضیات در دوران کودکی، شورای ملی تحقیقات، 2009

استانداردهای مرکب [از هنگ کنگ، کره و سنگاپور]  ویژگی‌هایی دارد که می‎تواند یک فرایند تعیین معیارهای بین المللی برای توسعه استانداردهای ریاضیات K-6 در ایالات متحده را آگاه سازد. اول، این استاندارد مرکب به یادگیری ریاضیات در موضوعات اعداد، اندازه‌گیری و مفاهیم هندسه با تاکید کمتری بر تجزیه و تحلیل داده‌ها و مواجهه کمی نسبت به جبر، تمرکز دارد. استانداردهای هنگ کنگ برای دوره کلاس 1-3 ، حدود نیمی از زمان را به اعداد اختصاص داده و تقریبا در تمام زمان باقی مانده به هندسه و اندازه گیری می‌پردازد.

— Ginsburg, Leinwand and Decker, 2009

 از آنجا که مفاهیم ریاضیات درکتاب‌های درسی [ایالات متحده]  ضعیف است، اغلب، نحوه ارائه بیشترمکانیکی است تا روشی ایده آل.  ما در هر دو نوع کتاب‌های درسی سنتی و غیر سنتی مورد استفاده در ایالات متحده نگاهی به موارد  این ضعف مفهومی خواهیم داشت.

— Ginsburg et al., 2005

 راه‌های بسیاری برای سازماندهی برنامه‌های درسی وجود دارد. چالش‌ها که البته در حال حاضر به ندرت اتفاق می‌افتد، برای جلوگیری از تحریف ریاضیات و جلوگیری از بی‌انگیزه شدن دانش آموزان است.

 — Steen, 2007

بیش از یک دهه تحقیقات آموزش ریاضی در کشورهایی با عملکرد آموزش ریاضی بالا؛ بیانگر این موضوع است که برنامه درسی ریاضیات در ایالات متحده آمریکا  به منظور بهبود پیشرفت ریاضی و رسیدن به دستاوردهای بیشتر، باید بطور قابل ملاحظه‌تری متمرکز و منسجم شود….

آموزش هندسه با طراحی موزاييک فارسی

آموزش هندسه با طراحی موزاییک فارسی    

 Learning geometry by designing Persian mosaics


Goossen Karssenberg

For the learning of mathematics

vol. 34 num. 1 (2014)I
An international journal of mathematics education

 فایل مقاله به زبان انگلیسی  

English Version

چکیده : به منظور تشویق دانش‌آموزان به هندسه، هنر تزئینات هندسی اسلامی به عنوان موضوع اصلی یک رشته درسی انتخاب شد که از یک ابزار جدید آموزشی با نام “یادگیری با عمل” استفاده می‌کند. دانش‌آموزان هلندی که این درس را در  سال 2010-2013 انتخاب کرده در عمل به‌عنوان یک طراح فارسی قرون وسطی در طرح‌های هندسی و ساخت موزاییک‌های جدید، به چالش کشیده می‌شدند. بازتاب ساخته‌هایشان نشان می‌دهد که آنها به کار خود افتخار کرده و دانش ریاضی را دریافته‌اند. معلمان نیز از روش جدید آموزشی استقبال کردند. از جمله بازتاب‌های دیگر این دوره این موضوع بود که  آگاهی فرهنگی در میان دانش آموزان را با زمینه‌های مذهبی مختلف بهبود بخشید.

اسکرول به بالا