مباحث ویژه ریاضی

خانه‌های ریاضیات: تبیین نقش بی‌بدیل آنها در عمومی

ابوالفضل رفیع پور

استادیار دانشگاه شهید باهنر کرمان

لینک

چکیده

هدف مقاله حاضر تبیین نقش بی‌بدیل فعالیت‌های خانه‌های ریاضیات کشور در فرایند یاددهی- یادگیری ریاضی و عمومی‌سازی دانش ریاضی بین عموم مردم جامعه است. از این رهگذر با ذکر تاریخچۀ مختصر خانه‌های ریاضیات و نحوه شکل‌گیری آنها، برخی از فعالیت‌های خانه ریاضیات کرمان معرفی خواهند شد. در ادامه ضرورت وجودی فعالیت‌های خانه‌های ریاضیات در چهار بعد فرهنگی، آموزشی، ارتقاء سواد ریاضی شهروندان و به منظور مقابله با پدیده ویرانگر کنکور بیان خواهد شد. در این بخش، با ارائه مستندهای لازم، نقش بی‌بدیل  فعالیت‌های خانه‌های ریاضیات معرفی می‌شوند. از این منظر می‌توان ضرورت توجه به خانه‌های ریاضیات کشور را بیش از پیش مورد تأکید قرار داد و نقش فعالیت‌های انجام شده در خانه‌های ریاضیات کشور را در کنار آموزش‌های رسمی ریاضی مدرس‌های پر رنگتر کرد. در نهایت با شناسایی دو نوع ریاضیات که در نظام مدرسه‌ای و در خانه‌های ریاضیات وجود دارند، رابطه بین ریاضی مدرسه‌ای و ریاضی خانه ریاضیات تبیین و از آنها به عنوان دو بال مکمل یکدیگر یاد می‌شود.

 

نبود کارشناس آمار در سازمان‌ها، ضربه به برنامه‌ریزی است

علی رجالی، روز دوشنبه در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی ایرنا به ضرورت ایجاد نظام آمارشناسی در کشور تأکید کرد و افزود: نظام آمارشناسی نهادی است همانند نظام پزشکی، نظام مهندسی، نظام پرستاری که با هدف حمایت از حقوق استفاده‌کنندگان از خدمات آماری (به‌طور عام تمام مردم ایران، و نیز دستگاه‌های دولتی، نهادها و سازمان‌های غیردولتی) که به نوعی با انجام پروژه‌های آماری، در امر مطالعه، برنامه‌ریزی و امور عادی خود از آمار استفاده می‌کنند.

وی اهداف نظام آماری کشور را حفظ و حمایت از حقوق صنفی شاغلان فعالیت‌های آماری و ارتقای سطح دانش و مهارت حرفه‌ای آمارشناسان عنوان کرد. رجالی افزود: در حال حاضر بسیاری از پروژه‌های آماری توسط افرادی اجرا می‌شود که تخصص آماری ندارند و فقط با گذراندن چند واحد آمار در دروس خود و یا آشنایی ناقص با نرم‌افزارهای آماری مبادرت به اجرای این پروژه‌ها می‌کنند. به گفته‌ وی در نتیجه، استنباط‌ها و نتایج به دست آمده از اجرای این پروژه‌ها چه در مقطع جمع‌آوری اطلاعات و چه در مقوله‌ استنباط همواره اشتباه است و لذا نه تنها برای برنامه‌ریزی‌های کلان کشور مفید نیست، بلکه همه را به گمراهی می‌کشاند. استاد آمار دانشگاه صنعتي اصفهان بر این باور است که اعتقاد و اطمینان عمومی به علم آمار و اهمیت آن در جامعه‌ ما از دست رفته و این درحالی است که بسیاری از آمارشناسان کار مناسب تخصص خود را ندارند. رجالی با اشاره به وضعیت فعلی مشاوره‌های آماری تأکید کرد هم اکنون به‌دلیل نبود کارشناسان آمار در سازمان‌های مختلف این مهم با مشکلات متعددی مواجه است. وی با اشاره به حرفه‌ای و تخصصی کردن مشاوره‌های آماری در کشور گفت: متأسفانه در حال حاضر بسیاری از متخصصان نظیر پزشکان، مهندسان، اقتصاددانان و متخصصان کشاورزی و فارغ‌التحصیلان این رشته‌ها در انجام تحقیقات علمی خود از افراد مشاور آگاه به علم آمار استفاده نمی‌کنند و نتیجه‌ی تحقیقات آن‌ها هم به همین دلیل قابل استناد نیست.

وی تأکید کرد با ایجاد نظام آمارشناسی ایران، می‌توان بحث مشاوره‌ی آماری و آماده‌سازی فارغ‌التحصیلان آمار را برای ارائه‌ی مشاوره‌های آماری با جدیت پیگیری کرد و با ایجاد واحدهای مشاوره‌ی آماری در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی و برنامه‌ریزی کشور که با حضور آمارشناسان شکل می‌گیرد، مشکل مشاوره‌ آماری را در ایران حل کرد. رجالی درخصوص راهکارهایی که دانش‌آموزان را به رشته‌ آمار ترغیب می‌کند، گفت: راه‌های متعددی پیشنهاد شده که از آن جمله تدریس صحیح آمار در مدارس، آگاه‌سازی جامعه به‌ویژه معلمان، مدیران مدارس و خانواده‌ها و نیز دانش‌آموزان به اهمیت و جایگاه علم آمار در جامعه و نقش آن در توسعه‌ پایدار، برگزاری مسابقه‌ آمار دانش‌آموزی، انتشار نشریات توصیفی قابل دسترس دانش‌آموزان در زمینه‌ علم آمار و اهمیت آن از یک سو و راه‌اندازی نظام آمارشناسی ایران برای حمایت از حقوق صنفی شاغلان علم آمار و فارغ‌التحصیلان آمار دانشگاه‌ها را می‌توان نام برد. وی اظهار امیدواری کرد در سال جهانی آمار (سال ۲۰۱۳ میلادی) گام‌هایی در راستای اجرای پیشنهادهای فوق برداشته شود.

استاد آمار دانشگاه صنعتی اصفهان با اشاره به موضوع‌های مهم سال جهانی آمار، تصویب نظام آمارشناسی، اصلاح برنامه‌های آموزشی آمار در مدارس و دانشگاه‌ها و نیز آگاه‌سازی جامعه به اهمیت این علم پایه‌ای را از جمله اقدامات مؤثر عنوان کرد.

رجالی که مؤسس خانه آمار اصفهان نیز است، گفت: راه‌اندازی خانه‌ آمار اصفهان در سال ۱۳۹۲ همزمان با برنامه‌ریزی برای بزرگداشت سال جهانی آمار مورد تصویب شهردار اصفهان قرار گرفت. وی هدف اصلی تشکیل خانه‌ آمار را همانند خانه‌ ریاضیات، آگاه‌سازی جامعه به اهمیت علم آمار و ایجاد ارتباط بیش‌تر بین دانش‌آموزان، دانشجویان، دبیران، اساتید و کارشناسان آمار عنوان کرد. رجالی در پایان اظهار امیدواری کرد بزودی شاهد گشایش رسمی این خانه در جوار خانه‌ ریاضیات اصفهان باشیم. سال ۲۰۱۳ میلادی از سوی سازمان ملل متحد به نام سال جهانی آمار نام‌گذاری شد. در این سال از تمامی دولت‌ها و سازمان‌ها در سراسر جهان خواسته شده است فعالیت‌هایی ترتیب دهند تا اهمیت علم آمار و کاربردهای آن در گستره‌های علمی، کسب و کار، حکومت، رسانه‌ها، سیاست‌گذاری و جامعه به نمایش درآید. جمهوری اسلامی ایران نیز در سال جهانی آمار پی‌گیر تشکیل نظام آمارشناسی است و در این راستا رایزنی‌هایی با نمایندگان مجلس شورای اسلامی صورت گرفته، اما هنوز گام‌های نهایی آن برداشته نشده است.

منبع : خبرگزاری ايرنا کد خبر: 80908451 (3653904) اقتصام(4) ** 9123 **1561

احراز عنوان استاد برتر آماری ایران توسط دکتر علی رجالی

احراز عنوان استاد برتر آماری ایران توسط دکتر علی رجالی


مرکز آمار ایران دکتر علی رجالی عضو هیئت علمی دانشکده علوم ریاضی دانشگاه صنعتی اصفهان را به عنوان استاد برتر آماری کشور معرفی و از خدمات ارزشمند وی تجلیل کرد.

در همایش ملی روز آمار و برنامه‌ریزی که با حضور معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان برنامه و بودجه و مدیران، محققان و فعالان نظام آماری کشور برگزار شد، دکتر علی رجالی عضو هیئت علمی دانشکده ریاضی دانشگاه صنعتی اصفهان به عنوان استاد برتر آماری ایران معرفی و از خدمات ارزنده وی به ویژه اقدامات مربوط به مدرن‌سازی نظام آماری و اجرای برنامه ملی توسعه آمار کشور تجلیل شد.

دکتر علی رجالی، دانش آموخته دکتری آمار دانشگاه استنفورد آمریکا و عضو هیئت علمی دانشکده علوم ریاضی دانشگاه صنعتی اصفهان، چهره‌‌ای شناخته شده در مجامع ملی و بین‌المللی در زمینه آموزش ریاضیات و آمار است.

وی از بنیان‌گذاران اصلی انجمن آمار ایران در سال ۱۳۷۱ و عضو مؤسس خانه‌های ریاضیات است که هم‌اکنون بیش از ۳۵ شعبه در سراسر کشور دارد و در خارج از کشور نیز در کشور های بلژیک و فرانسه و اخیرا در کانادا از آن الگوبرداری شده است.

این عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی اصفهان سال‌هاست در جهت آماده‌سازی معلمان ریاضی سراسر کشور برای تدریس درس آمار در مدارس فعالیت می‌نماید که تلاش‌های او برای گنجاندن دروس آمار و احتمال در برنامه‌های درسی مدرسه‌ای به ترویج تدریس درس آمار در مدارس کشور منجر شده است.

تهیه نظام آمار شناسی جهت استفاده از متخصصان آماری برای انجام پروژه‌های آماری، دریافت جایزه بهزاد به عنوان تنها جایزه بین‌المللی انجمن ریاضی‌ ایران در نخستین دوره و به دلیل برترین مدیریت در پیشبرد ریاضیات و کسب جایزه ترویج علم ایران در سال ۱۳۹۶ از جمله افتخارات ملی این ریاضیدان برجسته است.

انتخاب به عنوان نخستین محقق ایرانی سخنران کلیدی در کنگره اتحادیه بین‌المللی آموزش آمار در سال ۲۰۱۷، کسب جایزه بین‌المللی پاول اردوش از فدراسیون جهانی‌ مسابقات ملی ریاضیات، انتخاب به عنوان معاون فدراسیون جهانی‌ مسابقات ملی ریاضیات و عضویت در کمیته برنامه‌ریزی این فدراسیون تا سال ۲۰۱۸ و نیز مسئولیت برنامه‌ریزی بخش‌هایی از کنفرانس‌های این فدراسیون در کانادا، استرالیا و چین و همچنین کنگره‌های بین‌المللی آموزش ریاضی در دانمارک، مکزیک، کره جنوبی، آلمان و ۲۰۲۰ چین، برگ‌های دیگری از افتخارات بین‌المللی دکتر رجالی است.

ایجاد شبکه بین‌المللی خانه‌های ریاضیات با محوریت خانه ریاضیات اصفهان و با همکاری تعدادی از ریاضیدانان و آموزشگران ریاضی بین المللی در آخرین کنگره بین‌المللی آموزش ریاضی در آلمان، عضویت در کمیسیون بین‌المللی آموزشگران ریاضی به عنوان نماینده ایران و همکاری در حداقل دو مطالعه بین‌المللی این کمیسیون، از دیگر فعالیت‌های بین‌المللی این عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی اصفهان است.

مصاحبه با آقای دکتر رجالی در رابطه با سال جهانی آمار

مهمترین موضوعاتی كه در سال جهانی آمار باید مورد توجه خاص قرار گیرند به نظر شما كدامند؟

هدف اصلی اعلام سال جهانی آمار، عمومی سازی و آگاه كردن جامعه به اهمیت و كاربرد این علم پایه‌ای در تمام زندگی روزمره، برنامه‌ریزی‌ها و تحقیقات بود و لذا مهمترین مسائلی كه باید در این سال مورد توجه خاص قرار گیرد، همگانی ساختن علم آمار و آگاهی رساندن اهمیت این رشته به تمام مردم ایران و مخصوصاً تصمیم‌گیران و معلمان عزیز است. در این راستا برگزاری مسابقه سراسری آمار دانش‌آموزی، توجه به اهمیت دادن این علم پایه‌ای در آموزش، اصلاح روش‌های آموزش دروس آمار سایر رشته‌ها و كاربردی كردن دروس آماری دانشگاه‌ها اهمیت فراوان دارند، ولی در شرایط فعلی ایران، تشكیل سازمان نظام آمارشناسی ایران كه در صورت اجرای آن، افراد غیرمتخصص حق اجرای پروژه‌های آماری را نخواهند داشت و لذا نتایج پروژه‌های بزرگ آماری (كه می‌تواند زندگی همه مردم را تحت تأثیر قرار دهد) قابل استناد خواهد شد، اهمیت فراوان دارد.

1 -چگونه می‌توان آمار را در سطح جامعه همگانی كرد؟
برای همگانی كردن علم آمار، باید مركز آمار ایران وظایف اصلی خود را به انجام برساند و تلاش كند مردم در واگذاری اطلاعات شخصی خود، از عدم لو رفتن آن اطلاعات اطمینان پیدا كنند، با انجام كارها و پروژه‌های آماری توسط متخصصان، نتایج مطلوب آنها لذتبخش زندگی مردم شود؛ صدا و سیما و جراید با معرفی كاربردهای علم آمار در زندگی روزمره و برنامه‌ریزی‌ها به اهمیت و جایگاه واقعی این علم اهتمام ورزند، آموزش آمار در مقاطع مختلف تحصیلی به روش صحیح و با مشاركت دانش‌آموزان و دانشجویان (با انجام پروژه‌های آماری) و توجه دادن جوانان به مفاهیم اصیل آماری جزء برنامه‌های آموزشی قرار گیرد. برگزاری مسابقات آمار دانش‌آموزی، جذب دانش‌آموزان و دانشجویان مستعد به ادامه تحصیل در رشته آمار و تقویت نیروهای متخصص و دانشگاهی با جذب فارغ‌التحصیلان در رشته‌های جدید، نه رشته‌های سنتی آمار، كه مجهز به اطلاعات آمار كاربردی هستند نیز می‌توانند در این راستا مؤثر باشند. 
2 -منظور از سواد آماری چیست؟
سواد آماری كه این روزها عدم اطلاع شهروندان از اهمیت آمار و مفاهیم صحیح و نمودارهای واقعی آماری به بیسوادی آماری معروف است، یكی از مسائل اصلی در قرن بیست و یكم (قرن اطلاعات) است. دارنده سواد آماری مطمئناً شهروندی توانمند، تصمیم‌گیری آگاه و محققی توانا خواهد بود.

3 -چه اقداماتی برای ارتقای سطح سواد آماری جامعه لازم است؟
4 -منظور از ارتقای فرهنگ آماری چیست؟ و چه اقداماتی برای ارتقای فرهنگ آماری جامعه لازم است؟

تدریس صحیح علم آمار در مدارس، آگاه‌سازی معلمان و تصمیم‌گیران آموزش به اهمیت این علم و ارزش آن در زندگی آینده دانش‌آموزان، آگاه‌سازی مردم، تصمیم‌گیران و محققان به اهمیت علم آمار و درك صحیح از یافته‌های آماری، شركت دادن دانش‌آموزان در امر یادگیری آمار و اجازه لذت بردن آنان، در انجام پروژه‌های تیمی آماری (پیرامون موضوعاتی كه مورد علاقه آنهاست) برای ارتقای سطح سواد آماری در اولویت قرار دارند.

5 -نظام آمارشناسی چیست؟ و ضرورت تشكیل آن چه بوده است؟
همانطور كه اطلاع دارید مركز آمار ایران برای شركت‌هایی كه بتوانند پروژه‌های بزرگ آماری انجام دهند، مجوز لازم صادر می‌نماید، ولی هیچ ارگانی در كشور مسئولیت صدور مجوز برای اشخاص حقیقی، جهت انجام پروژه‌ها و یا انجام فعالیت‌های آماری را ندارد و در برخی از ادارات هنوز كارشناس آمار، فردی است كه نه تنها آگاه به مسائل آماری نیست، بلكه به اهمیت این علم هم واقف نمی‌باشد و در نتیجه نتایج حاصل از كارهای آماری و حتی پروژه‌های مرتبط با آمار غیرقابل استناد می‌شود. سازمان نظام آمارشناسی این كمبودها را برطرف می‌كند و اجازه می‌دهد متخصصان علم آمار بتوانند كارهای آماری مؤثر انجام دهند و جذب كارهای تخصصی خود شوند.

6 -نقش آموزش مدرسه‌ای در همگانی كردن آمار و ارتقای سطح سواد آماری جامعه چیست؟

اگر دانش‌آموزان، مفاهیم آمار را به خوبی درك كنند و آنان لذت كار كردن روی پروژه‌های آماری پیرامون مسائل مورد علاقه‌شان را بچشند، مطمئناً به علم آمار علاقه‌مند خواهند شد و با توجه به اهمیت این علم پایه‌ای و كاربردی بودن آن، جهت ادامه تحصیل به این رشته جذب می‌شوند. از سوی دیگر شهروندان آموزش دیدگان مدرسه‌ای هستند و اگر خوب مفاهیم آمار را درك كنند، سواد آماری آنان افزایش می‌یابد و جامعه به درك صحیح از اهمیت علم آمار معتقد خواهد شد.

7 -آیا دیدگاه داوطلبان كنكور برای انتخاب رشته آمار برای ادامه تحصیل در دانشگاه‌ها مطلوب است؟ چه توصیه‌ای در این زمینه دارید؟

به هیچ وجه مطلوب نیست، به دلیل تدریس غیرصحیح آمار و بی‌توجهی معلمان و سیستم آموزشی به این علم پایه‌ای، دانش‌آموزان مستعد آگاه به اهمیت علم آمار نیستند و در نتیجه این رشته را با علاقه انتخاب نمی‌نمایند. دانش‌آموزان باید آگاه باشند كه یكی از رشته‌های مفید برای آینده آنان كه امكان كاریابی مناسب را دارد آمار است و حیف است كه آگاه به اهمیت و زیبایی‌های این علم و نتیجه‌گیری‌ها و استنباط‌های زیبای آماری نباشند.

8 -چگونه می‌توان آموزش آمار در دانشگاه‌ها را كاربردی‌تر كرد؟

استفاده از كاربردهای آمار در زمینه رشته تحصیلی دانشجویان و ارائه دروس سرویسی توسط متخصصان زبردست آمار در دانشگاه‌ها و نیز جذب فارغ‌التحصیلان آگاه به رشته‌های آمار كاربردی از میان فارغ‌التحصیلان توانمند ایرانی خارج كشور و ارائه درس مشاوره آماری، درگیركردن اساتید و
دانشجویان در اجرای پروژه‌های آماری صنایع و سازمان‌های آماری و اجرای كارآموزی‌های مناسب و تحت نظارت اساتید آشنا به مسایل آمار كاربردی، می‌توانند در این زمینه مؤثر باشند.

9 -آیا برنامه‌ریزی‌ها را مبتنی بر آمار ارزیابی می‌كنید؟ چه باید كرد؟

متأسفانه به دلیل انجام پروژه‌های آماری توسط افراد غیرمتخصص، عدم آگاهی تصمیم‌گیران در مورد اهمیت علم آمار در برنامه‌ریزی‌ها و عدم ارتباط صحیح دانشگاه‌ها و صنعت آمار كشور ، این مساله بروز كرده است كه در برنامه‌ریزی‌ها از نتایج آماری استفاده نشود. با تصویب نظام آمارشناسی ایران و آگاه‌سازی تصمیم‌گیران در مورد اهمیت علم آمار و توجه دادن آنها به اهمیت استفاده از آمار در برنامه‌ریزی‌ها ،شاید بتوان این مسأله را حل كرد.

10-جایگاه آمار در بخش خصوصی چگونه است؟ چه توصیه‌هایی دارید؟
بخش خصوصی هم به دلیل عدم آگاهی از اهمیت علم آمار و عدم اعتقاد به توانمندی متخصصان آماری ،جایگاه آمار را خوب درك نكرده است. تصحیح روش‌های تدریس آمار در مقاطع مختلف تحصیلی و ارتقای سواد آماری، همراه تصویب سازمان نظام آمارشناسی ایران می‌توانند این مسأله را هم حل كنند.

اسکرول به بالا